تجارب زیسته معلمان از رهبری مخرب در مدارس: زمینه ها و واکنش ها
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 25 خرداد 1405
https://doi.org/10.22067/tmj.2026.96952.1802
کوثر کهریزی، مرتضی طاهری، حسین عبداللهی
چکیده این پژوهش با هدف بررسی تجربیات زیسته معلمان مدارس دولتی استان تهران در مواجهه با رهبری مخرب آموزشی انجام شده است. از نظر ماهیت، این تحقیق کاربردی و از منظر روششناسی، کیفی و مبتنی بر رویکرد پدیدارشناسی میباشد. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مدارس دولتی استان تهران است که تجربه کار با رهبران مخرب را داشتهاند. نمونهگیری به روش هدفمند انجام شد و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۴ نفر جمعآوری گردید که به اشباع دادهها منجر شد. یافتهها نشان داد عوامل متعددی از جمله فقدان تجربه مدیریتی کافی، ساختارهای ناکارآمد سازمانی و ویژگیهای نامناسب شخصیتی مدیران، زمینهساز ظهور رهبری مخرب در مدارس هستند. معلمان در واکنش به رفتارهای مخرب، راهبردهای مقاومت، سازگاری، کنارهگیری و گزارشدهی را اتخاذ کردهاند. نتایج بیانگر آن است که رهبری مخرب محصول تعامل پیچیده بین رفتارهای رهبر و ادراکات پیروان است و پاسخهای مقابلهای معلمان نقش کلیدی در استمرار و شدت تأثیرات این نوع رهبری ایفا میکند. این پژوهش بر اهمیت شناخت این پویاییها برای طراحی مداخلات هدفمند در فرایندهای جذب، آموزش و ارزیابی رهبران آموزشی تأکید دارد تا بتوان پیامدهای نامطلوب رهبری مخرب در محیطهای آموزشی را کاهش داد.
