دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه مدیریت تحول 2383-4064 18 بهار و تابستان 1405 2026 06 22 Identifying and prioritizing effective factors on improving organizational change capacity شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر ارتقای ظرفیت تغییر سازمانی. 48111 10.22067/tmj.2026.91261.1645 FA رضا زادولی کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. 0009-0006-5879-5696 علی طاهری استادیار، دانشکده مدیریت و برنامه ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، تهران، ایران. 0000-0003-1581-865X Journal Article 2024 12 21 Organizations in the modern era are constantly undergoing change in order to survive and remain competitive in complex and dynamic environments. The present study aims to identify and prioritize the factors influencing the enhancement of organizational change capacity. This research is a mixed-method study, which employed a systematic literature review in the first phase, followed by the use of Fuzzy Delphi and Fuzzy DEMATEL techniques for data analysis in the subsequent phases. The statistical population of the study included all faculty members in the field of management from universities in Tehran in 2023 (1402 in the Iranian calendar), among whom ten expert professors were selected using non-probability purposive sampling. In order to identify the effective factors, the systematic review method was applied. The keywords “organizational change” and “change capacity” were searched in both domestic and international academic databases within the time frame of 1990–2024. Based on the search results, 45 relevant articles were finally selected from the databases. Findings from the systematic review revealed 55 factors influencing change capacity, which were classified into three main dimensions: contextual, process, and learning. According to experts’ opinions, these factors were scientifically validated through the Fuzzy Delphi questionnaire. The results of the Fuzzy DEMATEL analysis indicated that within the contextual dimension, organizational justice was identified as the most influential (causal) factor; within the learning dimension, political skill had the strongest causal effect; and within the process dimension, the organizational structure with low formalization emerged as the key influencing factor. Overall, the results of this study demonstrate that enhancing organizational change capacity requires simultaneous attention to contextual, learning, and process-related dimensions, as each plays a critical role in shaping an organization’s readiness and ability to adapt to change. سازمان‌ها در عصر حاضر به‌طور مداوم در حال تغییرند تا بتوانند در محیطی پیچیده و پویا باقی بمانند. تحقیق حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر ارتقای ظرفیت تغییر سازمانی صورت گرفته است. این پژوهش یک مطالعه آمیخته بوده که از روش مرور نظام‌مند در مرحله اول و تکنیک‌های دلفی و دیمتل فازی برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در مراحل بعدی استفاده نموده است. جامعة مورد مطالعه پژوهش حاضر عبارت است از کلیه‌ی اساتید در حوزه مدیریت دانشگاه‌های تهران در سال 1402 هستند که از این میان 10 نفر به عنوان حجم نمونه از اساتید خبره به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش برای پیدا کردن عوامل مؤثر، از روش تحقیق مرور نظام‌مند استفاده گردید. بدین صورت که کلیدواژه‌های «تغییر سازمانی» و «ظرفیت تغییر» در پایگاه‌های اطلاعاتی علمی داخلی و خارجی در بازه زمانی 1990-2024 جستجو شدند. طبق نتایج جستجو از پایگاه داده‌های مختلف داخلی و خارجی در نهایت 45 مقاله انتخاب شدند. یافته‌های حاصل از مرور نظام‌مند شامل 55 عامل بود که در سه بعد زمینه‌ای، فرایندی و یادگیری طبقه‌بندی شدند و طبق نظرات خبرگان این عوامل از طریق پرسشنامه دلفی اعتبارسنجی علمی شدند. با توجه به نتایج روش دیمتل فازی در ابعاد زمینه‌ای تأثیرگذارترین (علت) عامل عدالت سازمانی، در ابعاد یادگیری تأثیرگذارترین (علت) عامل مهارت سیاسی و در ابعاد فرایندی تأثیرگذارترین (علت) عامل ساختار سازمانی با رسمیت پایین است. نتایج این تحقیق نشان داد که برای ارتقای ظرفیت تغییر سازمانی باید به ابعاد زمینه‌ای، ابعاد یادگیری و فرایندی توجه نمود.