دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه مدیریت تحول 2383-4064 مقالات آماده انتشار 2026 06 15 Teachers' lived experiences of destructive leadership in schools: Contexts and responses. تجارب زیسته معلمان از رهبری مخرب در مدارس: زمینه ها و واکنش ها 48344 10.22067/tmj.2026.96952.1802 FA کوثر کهریزی آموزش و پرورش 0009-0008-1961-9790 مرتضی طاهری دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-8129-3041 حسین عبداللهی استاد گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0003-4435-1032 Journal Article 2025 12 12 This study aimed to explore the lived experiences of public school teachers in Tehran Province regarding destructive educational leadership. In terms of its nature, the research is applied, and methodologically, it adopts a qualitative approach grounded in phenomenology. The participants consisted of public school teachers in Tehran Province who had directly experienced working under destructive leaders. Data were collected through semi-structured interviews with 14 individuals, at which point theoretical data saturation was achieved via purposeful sampling. The findings revealed that several factors, including insufficient managerial experience, dysfunctional organizational structures, and undesirable personality traits of principals, provide the groundwork for the emergence of destructive leadership in schools. In response to such behaviors, teachers adopted various coping strategies, including resistance, compliance, withdrawal, and reporting. The results indicate that destructive leadership is the product of a complex interaction between leader behaviors and follower perceptions; furthermore, teachers' coping responses play a pivotal role in determining the persistence and intensity of this leadership style's impact. This research emphasizes the significance of understanding these dynamics to design targeted interventions in the recruitment, training, and evaluation processes of educational leaders, aimed at mitigating the adverse consequences of destructive leadership in educational environments. این پژوهش با هدف بررسی تجربیات زیسته معلمان مدارس دولتی استان تهران در مواجهه با رهبری مخرب آموزشی انجام شده است. از نظر ماهیت، این تحقیق کاربردی و از منظر روش‌شناسی، کیفی و مبتنی بر رویکرد پدیدارشناسی می‌باشد. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مدارس دولتی استان تهران است که تجربه کار با رهبران مخرب را داشته‌اند. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ نفر جمع‌آوری گردید که به اشباع داده‌ها منجر شد. یافته‌ها نشان داد عوامل متعددی از جمله فقدان تجربه مدیریتی کافی، ساختارهای ناکارآمد سازمانی و ویژگی‌های نامناسب شخصیتی مدیران، زمینه‌ساز ظهور رهبری مخرب در مدارس هستند. معلمان در واکنش به رفتارهای مخرب، راهبردهای مقاومت، سازگاری، کناره‌گیری و گزارش‌دهی را اتخاذ کرده‌اند. نتایج بیانگر آن است که رهبری مخرب محصول تعامل پیچیده بین رفتارهای رهبر و ادراکات پیروان است و پاسخ‌های مقابله‌ای معلمان نقش کلیدی در استمرار و شدت تأثیرات این نوع رهبری ایفا می‌کند. این پژوهش بر اهمیت شناخت این پویایی‌ها برای طراحی مداخلات هدفمند در فرایندهای جذب، آموزش و ارزیابی رهبران آموزشی تأکید دارد تا بتوان پیامدهای نامطلوب رهبری مخرب در محیط‌های آموزشی را کاهش داد.