دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه مدیریت تحول 2383-4064 مقالات آماده انتشار 2026 06 15 Identifying, Prioritizing, and Analyzing the Relationships Among Key Factors of the Change Management Process Using Fuzzy RANCOM and Fuzzy DEMATEL شناسایی، رتبه بندی و تحلیل روابط عوامل کلیدی فرآیند مدیریت تغییر با استفاده از روش های Fuzzy RANCOM و Fuzzy DEMATEL 48345 10.22067/tmj.2026.97454.1814 FA اباذر ظهرابی استادیارگروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-9181-4936 Journal Article 2026 01 15 AbstractThe aim of this study is to identify, prioritize, and analyze the causal relationships among the key factors of the change management process and to provide an analytical framework for its more effective implementation in organizations. Despite the numerous models proposed in the field of change management, a comprehensive and integrated framework that systematically identifies, prioritizes, and analyzes the relationships among the key factors of the change process has not yet been fully developed. This study is applied and developmental in nature and was conducted using a mixed methods approach. In the qualitative phase, through a systematic review of 39 change management models with strong theoretical foundations and well defined structures, 21 key factors were identified across the four main stages of the change process. In the quantitative phase, the Fuzzy RANCOM method was used to determine the importance of the factors, and the Fuzzy DEMATEL method was employed to analyze the causal relationships among them. Data were collected based on the judgments of 10 experts in the field of change management who were selected through purposive sampling. The results indicate that managing resistance to change is the most important factor, exhibiting the highest total influence and influenced degree. The change leadership team was identified as the most influential factor, while the development of a clear vision and measurable objectives ranked third. Accordingly, organizations can increase the likelihood of success in their change initiatives by focusing on priority factors, particularly these three elements. The novelty of this study lies in moving beyond single model approaches and integrating a systematic review of change management models with fuzzy multi criteria decision making methods to identify, prioritize, and analyze the relationships among the key factors of the change management process. هدف این تحقیق شناسایی، رتبه‌بندی و تحلیل روابط علّی عوامل کلیدی فرایند مدیریت تغییر و ارائه چارچوبی تحلیلی برای به‌کارگیری اثربخش‌تر آن در سازمان‌ها است؛ زیرا علی‌رغم تعدد مدل‌های ارائه‌شده در حوزه مدیریت تغییر، هنوز چارچوبی جامع و یکپارچه که بتواند عوامل کلیدی فرایند تغییر را به‌صورت نظام‌مند شناسایی، اولویت‌بندی و روابط میان آن‌ها را تحلیل نماید، به‌طور کامل توسعه نیافته است. این پژوهش از نوع کاربردی- توسعه‌ای است و با روش آمیخته انجام شد. در بخش کیفی، با مرور نظام‌مند ۳۹ مدل مدیریت تغییر دارای پشتوانه علمی و ساختار مشخص، ۲۱ عامل کلیدی در چهار مرحله اصلی فرایند تغییر استخراج گردید. در بخش کمی، برای تعیین اهمیت عوامل از روش Fuzzy RANCOM و برای تحلیل روابط علّی میان آن‌ها از روش Fuzzy DEMATEL استفاده شد. داده‌ها از طریق نظرخواهی از ۱۰ نفر از خبرگان حوزه مدیریت تغییر که به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری گردید. نتایج نشان داد مدیریت مقاومت در برابر تغییر مهم‌ترین عامل است و بیشترین مجموع تأثیرگذاری و تأثیرپذیری را دارد. تیم رهبری تغییر به‌عنوان اثرگذارترین عامل شناسایی شد و تدوین چشم‌انداز روشن و اهداف قابل‌سنجش در رتبه سوم قرار گرفت. بر این اساس، سازمان‌ها می‌توانند با تمرکز بر عوامل اولویت‌دار، به‌ویژه این سه عامل، احتمال موفقیت برنامه‌های تغییر را افزایش دهند. نوآوری پژوهش در عبور از رویکردهای تک‌مدلی و ترکیب مرور نظام‌مند مدل‌های مدیریت تغییر با رویکردهای تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی به‌منظور شناسایی، اولویت‌بندی و تحلیل روابط میان عوامل کلیدی فرایند مدیریت تغییر است.