ارائه الگوی مفهومی فرهنگ سازمانی توسعه یافته در راستای بهبود سلامت اداری: رویکرد نظریه داده‌بنیاد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمیدرضا جلیلیان ¹

مرتضی مرادی ²

فاطمه معارفی ³

¹ استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانسگاه پیام‌نور، تهران، ایران

² دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

³ استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/tmj.2026.98513.1840

چکیده

این پژوهش با هدف تدوین مدل مفهومی فرهنگ سازمانی ارتقاءیافته مبتنی بر سلامت اداری در شرکت آب منطقه‌ای اردبیل، با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۱۹ نفر از خبرگان علمی و اجرایی شرکت و با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به استخراج ۴۳۲ کد اولیه و ثانویه، ۴۲ مفهوم، ۱۶ مقوله و ۶ عامل اصلی منجر گردید. یافته‌ها نشان داد پدیده محوری پژوهش، فرهنگ سازمانی مبتنی بر سلامت اداری است که بر مؤلفه‌های فرهنگ راهبردی، نوآور و استعدادپرور، اخلاق‌مدار و عدالت‌محور، و فرهنگ پاسخگو استوار است. شرایط علّی این پدیده شامل عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی بوده و عوامل مداخله‌گر شامل ناهنجاری‌های مدیریتی، رفتاری ـ ارزشی و ساختاری شناسایی شدند. همچنین عوامل زمینه‌ای، نظیر رفتارهای مثبت و سازنده، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و فرهنگ یادگیری، در شکل‌گیری این الگو نقش دارند. راهبردهای تحقق فرهنگ سلامت‌محور شامل راهبردهای ساختاری و ارزشی بوده و پیامدهای آن، توسعه و پایداری عملکرد سازمانی و تقویت سرمایه انسانی و اجتماعی است. بر این اساس، استقرار فرهنگ سازمانی مبتنی بر سلامت اداری می‌تواند زمینه ارتقای کارآمدی، اعتماد سازمانی و پایداری عملکرد را در سازمان فراهم سازد.

کلیدواژه‌ها

فرهنگ سازمانی

سلامت اداری

نظریه داده ‌بنیاد

آب منطقه‌ای

---