بررسی تأثیر رهبری معنوی بر مشارکت در رویدادهای گردشگری مذهبی با میانجیگری رفتار خادمانه و تعدیلگری ویژگی‌های جمعیت‌‌شناختی مشارکت‌کنندگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

الهام کسرایی ¹

آذر کفاش‌پور ²

محمدصادق اکبری نوقابی ¹

علی معین‌فرد ³

¹ کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی گرایش بازاریابی، گروه مدیریت، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² استاد، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³ دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، گروه مدیریت مالی،قم، ایران

https://doi.org/10.22067/tmj.2025.93059.1710

چکیده

وجود بیش از ۲۰ میلیون زائر سالانه در حرم مطهر رضوی، لزوم فهم سازوکارهای رفتاری خادمان را بیشتر کرده است. این پژوهش با تمرکز بر واحد «نعیم رضوان» می‌کوشد تا نشان دهد که چگونه «رهبری معنوی» مدیران، از راهگذر «رفتار خادمانه»، «مشارکت در رویدادهای گردشگری مذهبی» خادمیاران را ارتقا می‌بخشد. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعۀ آماری شامل ۱۹۰ خادمیار خانم فعال بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، ۱۲۳ نفر برگزیده شدند. داده‌ها از طریق سه پرسش‌نامۀ استاندارد گردآوری شد. پایایی ابزارها با ضریب آلفای کرونباخ  و روایی سازه با تحلیل عاملی تأییدی، مورد تأیید قرار گرفت. به منظور آزمون فرضیه‌ها، از مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که رهبری معنوی به طور مستقیم رفتار خادمانه و مشارکت در رویدادهای مذهبی را تقویت می‌کند. رفتار خادمانه نیز مشارکت را افزایش می‌دهد. همچنین اثر غیر مستقیم رهبری معنوی بر مشارکت، از مسیر رفتار خادمانه، معنادار بود. این در حالی‌ است که متغیرهای جمعیت‌شناختی، تأثیر تعدیلگر معناداری نشان ندادند. یافته‌ها حکایت می‌کند که تقویت ابعاد چشم‌انداز الهام‌بخش، امید/ایمان و عشق نوع‌دوستانه در سبک رهبری می‌تواند روحیۀ خادمانه و میزان مشارکت عملی خادمیاران را ارتقا دهد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که برنامه‌های توانمندسازی روان‌شناختی و آموزش مهارت‌های همدلی برای مدیران حرم در اولویت قرار گیرد. همچنین معیارهای رفتار خادمانه در ارزیابی عملکرد خادمیاران در نظر گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

رهبری معنوی

مشارکت در رویدادهای گردشگری مذهبی

رفتارخادمانه

ویژگی‌های جمعیت‌شناختی

---